تزاحم با شهادت اهمّ ، اگر ضرورتى براى چنين شهادتى پيش بيايد ، جايز مىشود . ب ) دفاع از مرحوم سيّد در ذكر مستثنيات حرمت نظر : در جلسات گذشته « 1 » گفته شد كه مرحوم سيد ( ره ) چهار عنوان را از حرمت نظر به اجنبيه استثناء كرده‌اند ؛ 1 - مقام المعالجه 2 - مقام الضرورة 3 - معارضة كل ما هو اهم فى نظر الشارع مراعاته من مراعاة حرمة النظر و اللمس 4 - مقام الشهادة ، و چون بازگشت همهء اين مستثنيات به تقديم اهم بر مهم است ، به شكل مستقل ذكر كردن آنها مسامحى است . 1 ) توجيه كلام مرحوم سيد توسط استاد « مد ظله » ولى به نظر مىرسد كلام ايشان را به گونه‌اى بتوانيم توجيه كنيم كه اشكال قبلى پاسخ داده شود . عناوينى كه ايشان مستثنى مىدانند عبارتند از ؛ الف : مقام المعالجه ، اين مورد بعنوانه الخاص مستثنى است ، چون اولًا ، اختصاص به صورت ضرورت ندارد و موارد حرج را نيز شامل مىشود ، و ثانياً ، از ناحيهء طبيب براى معالجه هيچ‌گونه ضرورتى نيست . ب : مقام الضرورة ، از مثالهائى كه زده‌اند معلوم مىشود كه منظورشان مواردى است كه يك نوع ضرورت عرفى و عقلائى باشد مانند استنقاذ از غرق و حرق كه عموم بشر اين موارد را جزء ضروريات مىشمرند ، چون اگر نجات داده نشوند فتنه‌اى ايجاد مىشود . ج : معارضهء با اهم ، يعنى مواردى كه ضرورت شرعى دارد ، هر چند ضرورت عرفى نداشته باشد . د : مقام الشهادة ، اين قسم ، ذكر خاص بعد العام و از مصاديق ضرورت شرعى است ، و وجه اختصاص به ذكرش اين است كه برخى از فقهاء برخى از موارد را بعنوانه الخاص از حرمت نظر مستثنا مىدانند هر چند ضرورتى نباشد ، و مرحوم سيد مقدمتاً براى نقد آن موارد مىفرمايند كه مواردى كه از نظر شرعى اهم بودن آن اثبات شود ، نگاه به اجنبيه در

--> ( 1 ) جلسهء 88 .